Osoby

Jan Karski

Jan Karski, właściwie Jan Kozielewski, pseudonim Witold (ur. 24 kwietnia 1914 w Łodzi, zm. 13 lipca 2000 w Waszyngtonie) – polski prawnik i dyplomata, historyk, od 1939 w konspiracji, kurier i emisariusz władz Polskiego Państwa Podziemnego, świadek Holokaustu. Za swoją działalność został odznaczony najwyższymi odznaczeniami państwowymi – polskim Orderem Orła Białego i amerykańskim Medalem Wolności.

Był kurierem i emisariuszem politycznym. W podziemiu znany był pod pseudonimem „Witold”. Używał także innych: „Piasecki”, „Kwaśniewski”, „Znamierowski”, „Kruszewski”, „Kucharski”. Dwukrotnie, w tajemnicy przed administracją niemiecką, udawał się do getta warszawskiego. Aby zebrać dalsze materiały, w przebraniu niemieckiego żołnierza wszedł do obozu zagłady, który później zidentyfikował jako Belzec. Po wojnie przyznał, że był to obóz przejściowy dla Żydów w Izbicy. W lipcu 1943 roku Karski został przyjęty przez Franklina Delano Roosevelta, prezydenta USA. Polski wysłannik apelował do przedstawicieli najwyższych władz alianckich o ratunek dla Żydów. Proponował wystosowanie ultimatum wielkich mocarstw wobec Niemiec, że jeżeli nie zaprzestaną mordu na Żydach, zbombardowane zostaną ich miasta.

Jan Karski w Ameryce spotkał się z wieloma wybitnymi osobistościami, takimi, jak Felix Frankfurter, Cordell Hull, William Joseph Donovan, Samuel Cardinal Stritch czy Stephen Wise. Przedstawiał swój „raport” wszędzie, gdzie udało mu się dotrzeć - politykom, biskupom, przedstawicielom mediów i przemysłu filmowego z Hollywood oraz artystom. Wyuczył się go na pamięć i streścił w 18 minutach, tak aby nie „nudzić” słuchaczy.
Jan Karski Statue in Tel Aviv University

Edward Franciszek Cimek

Edward Franciszek Cimek, (ur. 1 grudnia 1934 w Czajkach) – pedagog, społecznik, poeta. Współzałożyciel krasnostawskiej grupy literackiej "Słowo". Mieszka w Izbicy.

Od dziewiętnastego roku życia poświęcił się pracy nauczycielskiej i społecznej. Uczył w wiejskich szkołach na terenie powiatu krasnostawskiego, w tym w szkole w Izbicy. W latach pięćdziesiątych kierował szkołą podstawową w Łanach. Wspólnie z młodzieżą zorganizował amatorski teatr, dzięki któremu pozyskano środki na stworzenie siedmioklasowej szkoły w wyremontowanym budynku. Ze wsi Łany władze oświatowe przeniosły go do Zakrzewa, gdzie czekała na niego budowa nowej szkoły. Tam przez 10 lat, wspólnie z władzami, mieszkańcami i gronem nauczycielskim rozwijał życie oświatowe, kulturalne i społeczne. W latach 1973 - 1974 pełnił funkcję naczelnika Gminy Izbica. Później wrócił do pracy nauczycielskiej.

Debiutował w 1974 na łamach "Zielonego Sztandaru". W latach 1976 - 1983 należał do krasnostawskiej grupy literackiej "Słowo", po czym przeszedł do chełmskiej grupy literackiej "Pryzmaty". Od 1989 r. należy do Lubelskiego Oddziału Związku Literatów Polskich. Był obecny przy tworzeniu się Grupy Literackiej A4. Jego debiut książkowy to zbiór wierszy "Zaczyn" (1983), wydany przez Krasnostawski Dom Kultury z inicjatywy grupy literackiej "Słowo". Napisał i opublikował w prasie regionalnej i krajowej ponad 600 wierszy, szkiców, esejów i recenzji. Jego utwory zamieszczano w kilkunastu antologiach i almanachach. Uczestnicząc w konkursach literackich, został nagrodzony ponad 20 razy, w tym parokrotnie nagrodami ogólnokrajowymi - m.in. I nagrodą w konkursie im. Edwarda Szymańskiego w Szczecinie w 1994.
Edward Franciszek Cimek

Tomasz Blatt

Tomasz "Toivi" Blatt, (ur. 15 kwietnia 1927 w Izbicy) – były więzień obozu zagłady SS-Sonderkommando Sobibor i uczestnik powstania więźniów tego obozu, autor licznych wspomnień z czasów Holocaustu.

Urodził się w Izbicy – typowym polskim sztetlu, nazywanym "żydowską stolicą" ze względu na przewagę ludności żydowskiej (ok. 90% mieszkańców w 1939). W 1943 został wraz z rodziną deportowany do obozu zagłady w Sobiborze. Jego rodzice i o 6 lat młodszy brat zginęli w komorze gazowej. On sam przetrwał zatrudniony w warsztacie obozowym i był uczestnikiem powstania więźniów, które wybuchło 14 października 1943. Z Sobiboru uciekło ok. 300 powstańców, z czego tylko co dziesiąty przeżył do końca wojny. Tomasz Blatt jest obecnie jednym z kilku ostatnich żyjących byłych więźniów obozu zagłady w Sobiborze.

Po wojnie Blatt wyemigrował do Stanów Zjednoczonych i zajął się dokumentacją hitlerowskich zbrodni. Jego wspomnienia ukazały się m.in. na łamach polskich tygodników: Świat i Kulisy. W 1979 spotkał się z jednym z przywódców powstania w Sobiborze, Aleksandrem "Saszą" Peczerskim, i zarejestrował rozmowę z nim. W 1983 uzyskał zgodę na trzygodzinny wywiad z byłym oficerem SS z Sobiboru, Karlem Frenzlem. Zapis tej rozmowy, zatytułowany "Morderca i jego świadek", zamieścił 28 marca 1984 niemiecki tygodnik Stern.

Dziennik Blatta zawierający opis przebiegu powstania w Sobiborze został wykorzystany w telewizyjnym filmie stacji CBS pt. Ucieczka z Sobiboru. Film otrzymał m.in. dwa Złote Globy i kilka nominacji do Nagrody Emmy.
Thomas blatt

Stanisław Grędziński

Stanisław Grędziński (ur. 19 października 1945 w Ostrzycy, gmina Izbica) - polski lekkoatleta, mistrz Europy, olimpijczyk.)

Był specjalistą biegu na 400 metrów. Startował także w biegu na 400 m przez płotki. Największy sukces odniósł podczas mistrzostw Europy w Budapeszcie 1966, gdzie zdobył dwa złote medale: w biegu na 400 m oraz w sztafecie 4 x 400 metrów (wraz z Janem Wernerem, Edmundem Borowskim i Andrzejem Badeńskim).

Podczas igrzysk olimpijskich w Meksyku 1968 występował w sztafecie 4 x 400 m, gdzie wraz z kolegami (Janem Balachowskim, Janem Wernerem i Andrzejem Badeńskim) zajął 4. miejsce, minimalnie przegrywając ze sztafetą RFN i bijąc rekord Polski (3:00,5).

Na mistrzostwach Europy w Atenach 1969 Grędziński zdobył brązowy medal na 400 m (zwyciężył Jan Werner). Sztafeta 4 x 400 m była czwarta. Grędziński był też srebrnym medalistą halowych mistrzostw Europy w Wiedniu 1970 w sztafecie 4 x 2 okrążenia (także z Janem Balachowskim, Janem Wernerem i Andrzejem Badeńskim). Dwukrotnie zdobywał mistrzostwo Polski na 400 m: w 1966 i 1969. Jego rekord życiowy na 400 m to 45,83 s. uzyskany w Atenach 18 września 1969 (jeszcze obecnie jest to 20. wynik w historii polskiej lekkoatletyki). Był też rekordzistą Polski na nietypowym dystansie 200 m przez płotki (23,6 s., 24 lipca 1965 w Spale).

Stanisław Grędziński był zawodnikiem Górnika Wałbrzych i Śląska Wrocław. Po zakończeniu kariery został działaczem sportowym. Jest prezesem LKS Górnik Wałbrzych.
Stanisław Grędziński

Käthe Loewenthal

Käthe Loewenthal (ur. 27 marca 1878 w Berlinie, zm. 1942 w Izbicy) - niemiecka malarka pochodzenia żydowskiego)

Käthe Loewenthal była najstarszą z pięciu córek prof. Williama Loewenthala i Clary Loewenthal. Urodziła się Berlinie, lecz rodzina zmieniała często miejsce zamieszkania, gdyż ojciec, profesor uniwersytecki, wykładał na wielu uczelniach (w Genewie, Lozannie, Paryżu, Belgrano, Bernie). Käthe Loewenthal ukończyła szkołę w Berlinie w 1895 i studiowała przez dwa lata malarstwo u Ferdinanda Hodlera. Wyjeżdżała za granicę, w Paryżu poznała Leona von König, znanego z malowania portretów. Wróciła z nim do Berlina i kontynuowała naukę w prywatnej szkole artystycznej założonej przez niego.

Pracowała w takich miejscach jak Monachium, Oberland Berneński, Stuttgart i brała udział w wielu wystawach takich jak Stuttgarter Sezession czy w monachijskim Glaspalast. W latach 30. sytuacja Żydów w Niemczech pogorszyła się. Z trudem zdołała zarobić na swoje utrzymanie. W 1941 musiała opuścić mieszkanie w Stuttgarcie i została umieszczona w obozie w Göppingen, skąd Niemcy przewieźli ją do Izbicy, gdzie ją zamordowali w 1942. Wiele jej obrazów uległo zniszczeniu podczas bombardowania Stuttgartu w 1943. Wojnę przetrwało ok. 250 prac.

Otto Herschmann

Otto Herschmann (ur. 4 stycznia 1877 w Wiedniu, zm. 17 czerwca 1942 w obozie zagłady Sobibor) – austriacki pływak, szermierz, prawnik i działacz sportowy pochodzenia żydowskiego. Uczestnik Igrzysk w Atenach i Sztokholmie. Jeden z trzech medalistów olimpijskich w dwóch różnych dyscyplinach. Uczestniczył także w Olimpiadzie w Atenach w 1906 roku.

W 1896 roku w Atenach uczestniczył w pływaniu w konkurencji 100 m stylem dowolnym, Zajął drugie miejsce przegrywając jedynie z Węgrem Hajosem. Dziesięć lat później ponownie wystartował w Atenach, tym razem jako szermierz. Jego dokładny wynik nie jest znany. Po raz ostatni na Igrzyskach pojawił się w 1912 roku i z drużyną zdobył srebrny medal w rywalizacji szermierzy. W tym samym roku został prezesem Austriackiego Komitetu Olimpijskiego. Stanowisko to utrzymał do czasu zakończenia I wojny światowej. Przez blisko dwie dekady w latach 1914-1932 był prezydentem Austriackiej Federacji Pływackiej.

Został aresztowany przez hitlerowców w Wiedniu i 14 stycznia 1942 osadzony w obozie w Izbicy na Lubelszczyźnie. 14 czerwca został przewieziony do obozu zagłady w Sobiborze. Czasami ta data jest podawana jako data śmierci, jednak bardziej prawdopodobne jest, że zginął 3 dni później.
GuentherZ 2009-02-28 0015 Wien11 Otto-Herschmann-Gasse

Jan Amor Tarnowski

Jan Amor Tarnowski herbu Leliwa, inna forma nazwiska Tarnovius Joannes, (ur. 1488 w Wiewiórce, zm. 16 maja 1561 tamże) – pamiętnikarz, teoretyk wojskowości, mówca, kasztelan krakowski od 1536, wojewoda krakowski od 1535, wojewoda ruski od 1527, kasztelan wojnicki od 1522, starosta sandomierski, lubaczowski, stryjski, chmielnicki[1], w latach 1527-1533, 1539-1546, 1547-1551, 1554-1555 i 1557-1559 dzierżył buławę hetmana wielkiego koronnego.

3 lipca 1540 roku Król Zygmunt I Stary wydał zgodę na lokację na gruntach Izbicy miasta Nowy Tarnów (na prawie magdeburskim), dzięki staraniom posesora zastawnego królewszczyzny stryjowskiej i sulmickiej oraz kasztelana krakowskiego Jana Amora Tarnowskiego, ale nie doszła ona do skutku. Właściwa lokacja nastąpiła wprawdzie osiem lat później, lecz po drugiej stronie Wieprza, na gruntach wsi Ostrzyca jako Tarnogóra.
Jan Amor Tarnowski