Aktualności‎ > ‎

Izbica - osada czy wieś?

opublikowane: 8 lut 2013, 16:11 przez Robert Swiecki   [ zaktualizowane 9 lut 2013, 23:44 ]
Na pewno każdy mieszkaniec gminy słyszał, że Izbica ma coś wspólnego z nazwą osada. A także to, że istnieje Izbica-Wieś. Rodzi się pytanie, skąd takie nazwy i co one dokładnie oznaczają?

Zacznijmy od czasów dzisiejszych. Wg GUS-u istnieją jednostki Izbica (osada) i Izbica-Wieś (wieś), gdzie Izbica (osada) jest jednostka podstawową, zaś Izbica-Wieś posiada w swym składzie części miejscowości Maliniec i Przysiółek. Niezbyt to proste, prawda? Problem powstaje w dobie digitalizacji, gdzie na mapach cyfrowych trzeba umieszczać dokładne nazwy miejscowości. I dlatego na mapach Google, gdy szukamy Izbicy pojawia się obrazek jak na załączonym z boku zdjęciu, z miejscowością Izbica-Wieś jako miejscowością główną. Dosyć to pokrętne, ale skoro dotychczas Urząd Gminy nie zmienił tego zawiłego systemu nazewnictwa, tak już widocznie musi być. Można z tego wywnioskować, że Izbica, to nie jedna miejscowość, ale dwie wsie!

Zaś sama historia niezbyt prostego systemu wywodzi się z XVIII w. Wtedy to istniało miasto Izbica (od 1750.), zamieszkane w 90% przez Żydów, oraz wieś Izbica (wzmiankowana już w 1419.), zamieszkana głównie przez Polaków. Wprawdzie podział terytorialny nie był widoczny gołym okiem, ponieważ zabudowa była raczej zwarta, lecz miasto posiadało przywileje, których nie posiadała wieś (pańszczyzna na terenach wsi, zakaz opuszczania wsi, jarmarki w mieście, rada miejska - w przypadku Izbicy mogła być to rada kahalna). W 1869. carat zabrał prawa miejskie Izbicy (miastu) redukując je do rangi osady. Jeszcze bardziej zawiłe definicje pojawiły się w XX w. gdzie były czasy, gdy istniała Gmina Tarnogóra zawierająca Izbicę-Osadę, oraz Gmina Izbica zawierająca Izbicę-Wieś.

Mieszkając w Izbicy prawie 18 lat, nigdy nie dowiedziałem sie, czym różni się Izbica-Wieś od Izbicy-Osada, ani gdzie przebiega dokładnie granica terytoriów tych jednostek. W ramach upraszczania życia mieszkańców, i bardziej precyzyjnego opisywania Izbicy na mapach, być może warto przyjrzeć się jeszcze raz temu podziałowi. Na pewno nie pomaga on ani turystom szukających informacji o miejscowości, ani mieszkańcom, którzy dokładnie nie wiedzą w jakiej miejscowości tak naprawdę mieszkają.

Update #1: Tutaj znajdziecie wykaz sołectw w Gminie, który rozjaśnia nieco, czym jest izbicka osada, a czym wieś (wraz z wykazem ulic). Dlaczego ten podział utrzymał się do dziś, nie jestem pewien, być może chodzi o utrzymanie sołectw o podobnej liczbie ludności?

Update #2: Po któtkiej walce z Bazą Danych Lokalnych GUS-u udało mi się dotrzeć na nastepującego pliku, który wykazuje, że w Izbicy (osadzie) mieszkają 1902 osoby, zaś w Izbicy-Wsi nie mieszka nikt. Moim zdaniem to całe zamieszanie z dwiema wsiami (czy też osadami) w jednej miejscowości nie jest warte jej mieszkańców. Jeżeli powodem podziału Izbicy na dwie jednostki podstawowe (osadę i wieś) jest chęć wydzielenia dwóch sołectw na tym terenie, to Ustawa o Samorządzie Gminnym nie ogranicza liczby sołectw w jednej miejscowości (wsi), tak więc mogłaby istnieć jedna Izbica z wieloma (w tym przypadku dwoma) sołectwami.