Aktualności‎ > ‎

Gmina Tarnogóra

opublikowane: 22 lut 2013, 15:01 przez Robert Swiecki   [ zaktualizowane 23 lut 2013, 06:18 ]
Zapewne każdy, kto interesował się kiedykolwiek historią lokalną, wie, że przez kilka ubiegłych wieków to Tarnogóra była miejscowością dominujacą na terenie dzisiejszej gminy. Działo się właściwie od samego założenia w roku 1548 przez Jana Amora Tarnowskiego, aż do połowy XIX w. Jednak już chyba tylko starsi mieszkańcy naszej gminy pamiętają, że Tarnogóra była gminą także w wieku XX.

Gmina Tarnogóra powstała na początku XIX w., kiedy to w kilku osobnych ukazach Namiestnika Królestwa Polskiego z lat 1817-1819 o organizacji gmin wykazywano, że w powiecie Krasnystaw ma się znajdować gmina Tarnogóra. Co ciekawe, gmina ta nie zawierała w swym obszarze miasteczek: Izbicy ani Tarnogóry.

Taki stan rzeczy przetrwał do 1869 r., kiedy w ramach represji po powstaniu styczniowym Izbicę i Tarnogórę pozbawiono praw miejskich przesuwając je do rzędu osad. Zaś w styczniu 1870. postanowiono włączyć osady Izbicę i Tarnogórę (które do tego czasu były samodzielnymi bytami administracyjnymi) do gminy Tarnogóra. Odpowiedni ukaz można znaleźć tutaj. Już w trzy miesiące później, 3 marca 1870 r. siedziba Urzedu Gminy została przeniesiona z Tarnogóry do Izbicy. Data ta kończy istnienie Gminy Tarnogóra w XIX w., jako, że od tego czasu ta jednostka administracyjna występuje pod nazwą Gmina Izbica - np. w Słowniku Geograficznym Królestwa Polskiego z końca XIX w.

Najprawdopodobniej spowodowane było to, z jednej strony spadkiem znaczenia Tarnogóry, która otoczona z trzech stron rozlewiskami Wieprza nie mogła się rozwijać, z drugiej migracją Żydów do Izbicy z innych miejscowości, którzy spowodowali  już w połowie XIX w., że liczba mieszkanców Izbicy przewyższała liczbę mieszkańców Tarnogóry. Np. w 1882 r. w Izbicy było 2019 mieszkańców (co ciekawe, więcej niż obecnie), zaś w Tarnogórze 1222 (także więcej niż obecnie).

Gmina Tarnogóra pojawia się znów na mapie Polski w 1929 r., rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych (skan tutaj):

Z gminy Izbica w powiecie krasnystawskim, województwie lubelskiem wyłącza się miejscowości: wieś Izbica, osadę Izbica, osadę Tarnogóra oraz mają­tek Tarnogóra i z wymienionych miejscowości tworzy się samodzielną gminę wiejską Tarnogóra w granicach tegoż powiatu i województwa.

Doporowadziło to do kuriozalnej sytuacji, w której Gmina Izbica nie zawierała w swym składzie Izbicy, lecz kilka okolicznych wsi. Zaś i wieś i osada Izbica należały do Gminy Tarnogóra, która, co jeszcze bardziej kuriozalne, miała siedzibę w Izbicy.

Gmina została zniesiona 29 września 1954 roku wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin. Jednostki tej nie przywrócono 1 stycznia 1973 roku po reaktywowaniu gmin.